ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )
507
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )
نيكوى وى را آشكار ساخته و كار زشت او را پوشانيده و اين را دليل مىگيرد كه در آخرت نيز چنين خواهد كرد . رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود : « آنچه را كه خداوند در دنيا بر بنده اش پوشيده مىدارد در آخرت نيز پوشيده خواهد داشت » . پس در حالت اول ، فرح و سرور به سبب قبول كنونى در دنياست بدون توجه به آينده و آخرت ، و حالت دوم ، التفات به آينده و آخرت است . يا از اين حيث كه گمان مىبرد كه آگاهان به طاعت و عمل نيك او از وى پيروى مىكنند و اجر و پاداش او دو چندان خواهد شد . زيرا براى او دو اجر است : اجر پنهان داشتن كه در آغاز قصد كرده بود ، و اجر آشكار شدن در انجام كار ، و كسى كه مردم در كار خير و طاعت به وى اقتدا كنند پاداش اعمال پيروان نيز براى او هست بدون آنكه از اجر آنها چيزى كم شود . يا از اين جهت كه شادى و شكفتگى او به واسطهء طاعت كسانى است كه با اطلاع بر عمل او براى خدا مطيع او را مىستايند و دوست مىدارند ، و در دلشان ميل به طاعت وجود دارد ، زيرا بعضى از مردم از اهل طاعت بدشان مىآيد و به آنها حسد مىورزند و آنان را مسخره مىكنند و به رياكارى نسبت مىدهند . پس اين سرور و نشاطى است به خوبى ايمان بندگان خدا ، و نشانهء اخلاص در آن اين است كه : شادى و شكفتگىاش به مدحشان دربارهء ديگرى همانند سرور و خوشحالىاش به مدح آنها دربارهء وى باشد . و دليل بر اينكه شادى و نشاط در موردى كه ذكر شد اشكالى ندارد دو روايت ذيل است : « مردى به رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلَّم عرض كرد : من عملم را پنهان مىدارم و دوست ندارم كه كسى بر آن مطلَّع شود و اتّفاقا بر آن مطلَّع مىگردند و من از اين اطلاع خوشحال مىشوم . فرمود : براى تو دو اجر است : اجر پنهان داشتن و اجر آشكار شدن » . و « از امام محمّد باقر عليه السّلام سؤال شد كه مردى عمل خيرى مىكند و چون كسى مىبيند او خوشحال و شكفته خاطر مىشود ، فرمود : باكى نيست ، هيچ كس نيست مگر اينكه دوست دارد كه خداوند كار خوب او را در ميان مردم آشكار كند حتّى وقتى كه آن را براى اين مقصود انجام نداده باشد » . عموميّت و اطلاق اين دو خبر دلالت دارد بر اينكه سرور و خوشحالى براى مقاصد مذكور مانعى ندارد ، و تخصيص اطلاق آن دو حديث فرح مذمومى است كه از اطلاع مردم پديد مىآيد ، هر چند قصد وى